Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. X

Serwis


Kamień naturalny ma swoją własną wartość

Kamień naturalny ma swoją własną wartość

Wywiad z berlińskim architektem, Janem Kleihuesem. który często stosuje kamień naturalny, bez ciągłego zabiegania o użycie innych, wymyślnych materiałów



„Nowy Kamieniarz”: Bardzo często pracuje pan z wykorzystaniem kamienia naturalnego. Dlaczego?

Jan Kleihues: To wspaniały materiał, który daje nam, architektom, szerokie możliwości projektowania. Zanim zacznie się budować z wykorzystaniem kamienia naturalnego, należy jednak zastanowić się nad tym, do czego ma służyć dany produkt, gdzie będzie stosowany oraz jakie wrażenie ma wywrzeć na obserwatorach i użytkownikach. Materiał powinien pozostawać w związku z otoczeniem, z miejscem, w którym zostanie zastosowany.

Co konkretnie ma pan na myśli?

Podczas projektowania hotelu Maritim w Berlinie mieliśmy na przykład do czynienia z otoczeniem, które ze względu na różną typologię budynków z różnych materiałów i z rozmaitymi zastosowaniami przejawiało bardzo heterogeniczny charakter. Równocześnie na działce obok znajdował się słynny Shellhaus Emila Fahrenkampa. Szybko uświadomiliśmy sobie, że dla zharmonizowania tego miejsca nie powinniśmy pod względem kompozycyjnym konkurować z Shellhausem, ale musimy stworzyć odpowiednią atmosferę razem z tym obiektem. Z tego względu zdecydowaliśmy się między innymi na zastosowanie rzymskiego trawertynu – materiału, z którego wykonano Shellhaus – i nadaliśmy w ten sposób temu miejscu odpowiednie oblicze, zdefiniowaliśmy jego tożsamość jako części miasta.

Także tutaj przejawia się pańska pasja do kamienia naturalnego. Skąd się ona bierze?

Kamień naturalny to żywotny materiał, a nie uniwersalny produkt przemysłowy. Każdy kamień powstaje jako unikat, cechujący się najróżniejszymi właściwościami, jeśli idzie o odcienie, rysunek czy wytrzymałość. Jego występowanie jest jednak możliwe do zastosowania w sposób ograniczony: kamień naturalny jest sam z siebie niepowtarzalny i skończony, a przez to posiada wartość, która znacznie przewyższa inne – sztuczne – materiały. To kilka powodów, które uzasadniają moje zamiłowanie do kamienia naturalnego.

Jakie środki ma do dyspozycji architekt chcący budować z wykorzystaniem kamienia naturalnego?

Czujemy się zobowiązani uświadamiać sobie i innym wartość tego niepowtarzalnego i powstałego w procesie trwającym miliony lat produktu naturalnego oraz przetwarzać go odpowiednio do przypisanej mu jakości. Aby uwiarygodnić występowanie kamienia naturalnego we współczesnej architekturze, musi w niej chodzić o to, by przenosić charakter, znaczenie i ideę kamienia na to, co się dzieje teraz.

Czy kamień naturalny nie jest ciężkim materiałem?

Pod względem formalnym kształtowanie kamienia naturalnego nie zna w zasadzie granic technicznych. Co najwyżej to konstrukcja nośna, do której kamień ma zostać przytwierdzony, określa możliwości kształtowania, a nie sam odłączony od niej materiał. W ten sposób zwolniona z tradycyjnych więzów oblicówka kamienna może podążać niemal za każdą, dowolną formą i niemal bez końca być przetwarzana. Wyrażam jednak pogląd, że materiały naturalne nie powinny być stosowane i odkształcane w dowolny sposób. Każdy naturalny materiał budowlany zasługuje na właściwe dla niego traktowanie, które uwzględniać będzie jego historię, działanie i tożsamość. Jest to istotne, aby materiał, a także projekty z jego wykorzystaniem nie straciły siły przekonywania i wierności, przez co z biegiem czasu stałyby się niemożliwe do właściwego odczytania.

Jak rozumie pan odczytywanie znaczeń materiału w czasie?

Uważam, że jedną z najważniejszych właściwości kamienia stanowi zrozumienie historii jego powstania na podstawie układu warstw albo występujących w nim elementów obcych. Obejmuje to także właściwości techniczne i materiałowe, jak wytrzymałość, kolor czy struktura. Przez tysiąclecia jego stosowania wytworzyły się też transcendentne znaczenia i skojarzenia, które są komunikowane obserwatorowi. Kamień naturalny zasługuje na to, by być odpowiednio stosowanym i traktowanym.

Stale mówi pan o projektowaniu...

Jest to bowiem centralne zadanie architekta.

Może pan to doprecyzować?

Projektowanie oznacza dla nas podejmowanie decyzji i wyznaczanie kryteriów, na podstawie których konsekwentnie będzie się postępować tak, by oddzielić rzeczy ważne od tych mniej ważnych. Dotyczy to każdego dnia, każdego projektu, każdego nowego budynku. Taka definicja kryteriów jakościowych wymaga też dokładnej analizy postawy twórczej, własnych ambicji w zakresie architektury oraz tego, na czym właściwie polega działanie architekta.

W jaki sposób to myślenie przekłada się na praktyczną pracę w studiu?

Każde miejsce ma swoją indywidualną właściwość, którą próbujemy odpowiednio zanalizować. Przy tym posługujemy się z reguły trójstopniowym kanonem, który ułatwia nam porównywanie ze sobą rozwoju historycznego oraz aktualnych decyzji planistycznych, a także uzgadnianie ich ze sobą. Trzy następujące po sobie stopnie to: „planimetria“ (dwuwymiarowe zdefiniowanie miejsca), „stereometria“ (projekcja wzoru dwuwymiarowego na trzeci wymiar) oraz „fizjonomia“ (definicja obrazu miasta).

Gdzie znajduje się w takim rozumieniu miejsce dla architekta jako artysty?

Architektura jest dla nas także służbą wobec miasta, jego historii i jego mieszkańców. O to trzeba się niejednokrotnie wykłócać z inwestorem, a często przychodzi też w tym kontekście zmagać się z samym sobą. A mimo to – albo właśnie dzięki takim samodzielnie nałożonym na siebie regułom – określamy pole działania dla architekta jako artysty, w którym może on rozwijać wizję swobody twórczej i piękna. Tu ponownie pojawia się kwestia materiału...

Skłania się pan do poglądu, że budowanie to działanie zakrojone na długie lata.

Jeśli budynki są projektowane z myślą o długim okresie użytkowania – mam tu na myśli ich elastyczność funkcjonalną, ich właściwość fizyczną, a przede wszystkim ich ponadczasowy wydźwięk – to jest to decydujący wkład w zrównoważone gospodarowanie naszymi zasobami naturalnymi. Bardzo duże znaczenie w wykonaniu struktur z kamienia naturalnego ma także szczegółowość oraz jakość pracy rzemieślnika.

Rozmawiał: Peter Becker

Fasada gmachu Federalnej Służby Bezpieczeństwa.
fot. Stefan Mueller

Budynek Shellhaus (na pierwszym planie)
fot. Stefan Mueller

Nordostfassa
fot. Stefan Mueller


Wychodzić poza to, co konieczne

Jan Kleihues urodził się w 1962 roku. Swoje pierwsze biuro architektoniczne założył w Berlinie, mając 30 lat. Cztery lata później połączył siły ze swoim ojcem profesorem Josefem Paulem Kleihuesem oraz Norbertem Henslem, tworząc pracownię Kleihues + Kleihues.
Spośród jego ostatnich realizacji wymienić należy: w Berlinie obiekt mieszkalno-komercyjny przy Leipziger Platz 14, hotel kongresowy Maritim (Stauffenbergstraße 26) i Hotel Concorde (Augsburger Straße 41). We Frankfurcie nad Menem wybudował wspólnie z Norbertem Henslem House of Finance w Campus Westend, a w Düsseldorfie dom handlowy przy Königsallee 76-78. Sporządził też całościowy plan dla centrali Federalnej Służby Wywiadowczej (Bundesnachrichtendienstes, BND) w Berlinie, która obecnie jest w trakcie budowy i zwyciężył w konkursie na ukształtowanie terenu po byłym domu handlowym Wertheim w Berlinie.

Oprócz licznych projektów w zakresie architektury i planowania urbanistycznego w kraju i za granicą Kleihues – wraz ze swoim biurem – zajął się także planowaniem krajobrazu, projektowaniem wnętrz, a także wzornictwem przemysłowym. Projektował między innymi okulary, meble miejskie oraz lampy. Od 2006 roku jest członkiem komisji urbanistycznej w Monachium. Wykłada gościnnie na uczelniach architektonicznych, m.in. w Bolonii i Berlinie.

Na stronie internetowej pracowni Kleihues + Kleihues jako filozofię biura akcentuje się „chęć kształtowania rzeczywistości”. „Celem działania jest znalezienie dla każdej inwestycji budowlanej adekwatnego wyrazu, który będzie wychodził poza to, co konieczne”. Projekty powinny być tworzone w odniesieniu do lokalnych uwarunkowań i właściwości. Budynki należy projektować z uwzględnieniem ich długiej trwałości i przyczyniać się w ten sposób do zrównoważonego obchodzenia się z zasobami naturalnymi. Jak możemy przeczytać: „W tym kontekście duże znaczenie ma odpowiedni dobór materiału, dbałość o szczegóły oraz rzemieślnicza jakość”.
www.kleihues.com




Zobacz również:


Komentarze:


Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy


Dodaj komentarz na Facebooku

2019-11-20
USD
S: 3,8344
K: 3,9118
CHF
S: 3,8679
K: 3,9461
EUR
S: 4,2458
K: 4,3316